*

Güncel Bilim: Sahte Haber Problemi

**

Bilimsel haberlerin doğruluğu problemi üzerine uzman analiz ve görüşü nedir?

***

Sahte haber olgusu bilim dünyasında yeni değil, Wisconsin Üniversitesi Yaşam Bilimleri İletişimi Profesörü Dominique Brossard;

“Bilimle ilgili sahte haberler hep var olmuştur” diyor.

“Şimdi değişen şey sosyal medya ve sosyal ağlar arasında bu tür haberlerin çok daha hızlı yayılma potansiyeli.”

Brossard, bilimsel gelişme için Amerikan Birliğinin yıllık toplantısında bilim adamlarına seslendi (18 Şubat 2017), sahte haber olgusunu, Facebook ve Twitter gibi çevrimiçi sosyal ağlar bağlamında ele aldı.

Brossard, sahte haberlerin insanları etkilemek için yanlış bilgi kullanarak üretildiğini söylüyor. Bu yaklaşımın geri dönüşümünün ise bilim dünyası bağlamında, karanlık ve belirsiz olduğunu ifade etmektedir.

Cornell Üniversitesi’nde yüksek lisans öğrencisi iken yaptığı yayınlanmamış bir araştırmayı hatırlatan Brossard, 30 kiloluk yenidoğan, dev böcekler ve yabancı kaçırma olayları gibi “tuhaf haberlere” dikkat çekmektedir. Bu haberlerden bazıları doğrudur ve neyin doğru, neyin yanlış olduğunun bilinemediği bir atmosfer yaratmak heyecanlı bir okur kitlesi oluşturmak bakımından yararlı bir yöntem oluşturmaktadır.

Doğru olmayan ancak olabilir parantezi taşıyan haberlerin kökeni olarak ise uygun olmayan bilimsel raporlar işaret edilmekte.

Örneğin, kafeinin kanseri iyileştirebileceğini söyleyen bir habercilik, sadece 10 kişinin bir çalışmasına dayanıyor ise bu sonuç sahte haberler mi yoksa çalışmanın yetersiz bir şekilde kurgulanmış olmasından mı kaynaklanmaktadır?

Diğer sahte haberlerden farklı olarak, yanlış bilim haberleri çoğu zaman sosyal ağlar üzerinden ve hızla yayılmaktadır. Brossard’ın deyimi ile Alzheimer hastalığını iyileştirebileceğini ifade eden bir haber gibi insanların inanmak istediklerine uyan hikayeler hızla yayılmaktadır.

Brossard;

“Gazeteciler, bir çalışmanın geçerliliğini değerlendirebilecek düzeyde eğitimli değiller” demektedir. Yayıncıların, yeni çalışma Alzheimer’li bireylere umut oluyor türünden “Ailelerin ilgi ve umuduna seslenen” başlıklara yöneldiklerini belirtmektedir.

Brossard, sahte (fake) haberlere bir seçenek ekleyen Facebook’un çabalarının bu sorunu çözmeyeceğini söylemektedir.

Çözüm Nedir?

Brossard üç farklı çözüm yolu önermektedir.

Brossard ilk olarak bilim adamlarını, gazetecilerle konuşmaya ve bu gazetecilerle çalışmaya, çalışmalarını açıklamaya ve karşılaştırmaya istekli olmaya davet etmektedir.  Bilimin iletişim sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğine dikkat çekmektedir.

İkinci olarak, ajanslar ve kurumlar, Brossard’ın “kalite veya marka kontrolü” dediği konularda daha özenli olmaları gerektiğini söylemektedir. Brossard, örnek olarak Coca-Cola şirketini kullanmaktadır: Bu şirket dünyadaki haberleri izlemekte ve kendisinden bahsedilen herhangi bir medyayı işaretleyebilmektedir. Sosyal medyadaki ilgili konuşmalar değerlendirilir ve gerektiğinde negatif geri dönüş kontrolünü başlatır.

Brossard, üçüncü olarak, Google’ın ve diğer arama motorlarının geçerliliğini kaybetmiş çalışmaları arama sonuçlarından kaldırması gerektiğini söylüyor. Örneğin, 1998 yılında Andrew Wakefield’in sahte bir şekilde otizm ve aşıları birbirine bağlayan tahrif edilmiş çalışması halen mevcuttur. Bilim insanlarının yüzde 87’si aşı ve otizm arasında hiçbir bağlantı olmadığı kanaatindedir zira aksi yönde kanıtlar bunu göstermektedir. Hal bu iken çocukları adına hassasiyet gösteren bir çok aile ise bu konuda çekimser davranmaktadır.

TARİH/KAYNAK

18 Şubat 2017

https://phys.org/news/2017-02-expert-science-fake-news.html

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here