*

Güncel Bilim: KUANTUM TEORİSİ ve MİZAH

**

Kuantum teorisi şakaların neden komik olduğunu açıklayabilir mi?

***

TEM otoyoluna muz düşerse ne olur? cevap TEMMUZ. Bu otoyol esprisi sizi tebessüm ettiriyor ya da tam tersi acı çektiriyor ise, ortaya koyduğunuz reaksiyon şakanın doğasındaki belirsizliklerden kaynaklanmaktadır.

Bu güne kadar önerilen modeller, mizahın belirsizliğini, karmaşıklığını ve çeşitliliğini tam olarak açıklayamamıştır. Fizik biliminin sınırlarını zorlayan bir araştırma makalesinde mizahla ilgili yeni bir yaklaşım önerilmektedir: Kuantum teorisi.

Araştırmacılar, kuantum teorisi yaklaşımının bir şakanın bilişsel modelini oluşturmak için kullanılabileceğini öne sürüyorlar. Makalelerinde, bu yeni yaklaşımın daha önceki girişimlerden daha nüanslı bir modellemesinde başarılı olması ve mizahın tam teşekküllü ve biçimsel bir kuantum teorisi modelinin geliştirilmesine yol açacağını ümit ettiklerini belirtmektedirler.

Makalede  esin kaynağını kuantum teorisinin oluşturduğu yeni bir mizah modelinin ana hatları çizilmektedir.

Araştırmanın deneysel aşamasına destek sağlayan katılımcılar, sözlü şaka ya da eğlendirici fıkraların  yanı sıra farklı mizah türlerini değerlendiren özel puanlamalar yapmışlardır; (Örneğin bir fıkranın anahtar mahiyetindeki esprisi veya simültane cevaplamalar için puan kullandılar).

Son yirmi yılda kuantum modellerin psikolojik olguların incelenmesine uygulanmasının arttığı bilinse de, ilk defa bir kuantum teori yaklaşımı, mizahın karmaşıklığını daha iyi anlamak için bir yol olarak kullanılmakta ve önerilmektedir.

Önceki mizah modelleri bir şakanın, komik unsuru olan kelimelerin iki farklı anlamı (bisociation) ifade etme yeteneği ve yorumlamanın çoklu, ancak uyumsuz yollarının varlığı ile açıklanabilir olduğunu ileri sürmüştür. Şakanın oluşması sırasında durumu bir şekilde yorumluyoruz ve karar verme noktasına geldiğimizde, durumu anlamak için ürettiğimiz anlam kaymaları bizi mizahi alanına taşımaktadır biçiminde açıklamalar yapılmaktaydı.

Yukarıdaki araştırmayı gerçekleştiren bilim adamları ise bu etkinin anlam kaymaları sonucu ortaya çıkmadığını ve aksine her iki anlamı da aynı anda algılayabildiğimizi iddia ediyorlar. Biz insanlara komik gelen şey de işte bu aynı anda algılayabilme olgusudur.

Araştırmadan elde edilen bulgular mizahın modellenmesi ve yapay zeka uygulamalarının önünü açmak bakımından önemli görülmektedir.

Çevirmen Notu: “Varlık aynı anda iki alanda olamaz”söylemi klasik fiziğin söylemidir ve Kuantum dünyası için bu söylem geçerli değildir: Bu çerçeveden bakılır ise kuantum dünyasında eş zamanlı biçimde hem mutlu, hem de mutsuz olabilmek mümkündür.

KAYNAK

https://phys.org/news/2017-03-quantum-theory-funny.html

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here