*

GENETIC [Genetik]

**

Sözlük anlamı ve izgeleri itibariyle genetic zaman zaman güçlüklere neden olmaktadır. Genetic sözcüğünün iki anlam vardır; sözgelimi Fransızca’da hala yaygın olmakla birlikte İngilizce’de görece az yaygın bir hal alan genel bir anlam ve de gayet iyi bilinen özelleşmiş bir anlam, özelikle bir bilim dalında, Genetic Latince genesis, Yunanca genesis’ten -köken, yaratma, türeyiş- gelen bir sıfattır.

Yüzyılın başlarında, önce kökenlere gönderme yapan bir anlamla İngilizce’ye girdi. Carlyle’da; “genetic Histories” [soy tarihleri] (1831). Darwin’de hala temel anlam olarak köken demekti, “genetic connection” [soyca bağlantı] (1859) türlerin ortak kökenine gönderme yapıyordu.

Fakat genetic gelişme anlamı da taşıyordu, tıpkı tanımlanan konunun “olma, şekillenme sürecinde olduğu düşünülen” “genetic definitions”da [genetik tanımlar] olduğu üzere, ve bu “genetic development of parts of speech”te [konuşmanın genetik gelişimi] (1860) yeniden karşımıza çıkar. 1897’de genetics, bütünüyle gelişmiş bir durum ya da en son durumundan çok bir gelişim sürecini anlatmak üzere, telics’ten ayrılacak biçimde tanımlanmıştı.

20. yüzyılın başlarında biyolojideki gelişmeler yeni bir sözcüğe duyulan gereksinimi gösterdi. 1905’te Bateson “Kalıtım İncelemesi”nden söz etti: “yaygın kullanımdaki sözcüklerden hiç biri bu anlamı vermez… ve yeni bir sözcük üretmek gerekseydi, ‘Genetics’ bu işi görürdü.”

Artık olağan olan bilimsel tanım bu kullanımdan sonra yerleşti: “the physiology of heredity and variation… genetics” [kalıtım ve çeşitlenmenin fizyolojisi… genetik] (Nature, 1906). Bugün gelişimsel psikoloji dediğimiz, biyolojik genetiğe gönderme yapmayan “genetic psychology” (1909) örneğinde olduğu üzere daha eski ve genel olan gelişim anlamı hala etkindi. Üstelik “genetic fallacy” (1934) -bir şeyi kökensel nedenleriyle açıklayamama ya da kuşkuyla karşılama- örneğinde olduğu gibi en eski anlamı da yaşıyordu.

Normal İngilizce kullanımda, biyolojik bir bağlamda, genetic artık kalıtım ve değişim olgularını anlatıyor (genetic inharitence, genetic code, vb,). Fakat geçmişten kalma İngilizce kullanımlara ek olarak, genetic aynı zamanda, özellikle normalde sözcüğün oluşum ve gelişim anlattığı Fransızca’dan yapılan çevirilerde, sık sık kendini gösteriyordu. Bu yolla genetic structuralism  (Goldmann) yapıların (bilinç biçimlerinin) tarihsel (biyolojik değil) oluşum ve gelişimlerini vurgulamasıyla diğer STRUCTURALISM [yapısalcılık] biçimlerinden ayırır.

KAYNAK

Raymond Williams., Anahtar Sözcükler. İletişim Yayınları       

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here